مطالعه گروهی؛سودمند یا غیر مفید

مهر, ۱۳۹۶ بدون نظر برنامه ریزی تحصیلی, روانشناسی و یادگیری, کنکور

اکنون که در ابتدای سال تحصیلی هستیم باید برای درس خواندن برنامه ریزی کرده و راهبردهای مطالعه خود را مشخص سازیم. مطالعه و آمادگی برای امتحانات و یا آزمون سراسری در میان دانش آموزان، شکل‌ها و شیوه های گوناگونی دارد. هر یک از دانش آموزان، بنا بر عادات خاص خود و شرایط محیطی و فرهنگی -اجتماعی که دارند، سبک‌ها و ساعات خاصی را برای مطالعه انتخاب می‌کنند. هر فردی باید شیوه و ساعات مطالعه خاص خود را داشته باشد تا در عین احساس راحتی یادگیری بهتر و بازدهی مناسب تری داشته باشد. هر داوطلبی باید حتماً قبل از برنامه‌ریزی و مطالعه درباره شیوه‌های صحیح مطالعه دقت کرده و آنها را به کار گیرد. برای انجام این کار می‌توانید از مشاوران، معلمان، پدر و مادر یا افراد موفق کمک بگیرید. یکی از روش‌هایی که برخی از دانش آموزان انتخاب می‌کنند، مطالعه با دوستان یا همکلاسی‌های خود است. این شیوه مطالعه محاسن و مشکلاتی دارد، از محاسن این شکل از مطالعه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد
۱- ایجاد انگیزه بیشتر برای مطالعه
معمولاً برای بیشتر افراد، بودن در جمع دوستان، لذت بخش و توام با شادی است. درست است که درس خواندن برای بسیاری از افراد، تکلیف است و نه تفریح، اما وقتی دغدغه ها و مشکلات یا اهداف کاری مانند درس خواندن، آمادگی برای امتحانات و یا آمادگی جهت آزمون سراسری برای جمعی مشابه باشد، مشکلات کمتر دیده شده و انگیزه برای رسیدن به هدف، بیشتر می‌شود. علاوه بر افزایش انگیزه، به خاطر حضور در جمع دوستان، ایجاد فضای رقابتی و مسابقه‌ای به دلیل وجود رقبا و اطلاع از میزان تلاش و کوشش آنها، باعث می‌شود تا دانش آموزی که با دوستانش مطالعه می‌کند، رغبت و انگیزه بیشتری برای مطالعه پیدا کند و به این ترتیب، سطح مطالعه بالا می‌رود.

۲- یادگیری بهتر

گاهی اوقات اتفاق می‌افتد که دانش آموز، هنگام مطالعه با اشکالات درسی مواجه شود و یا اصلاً قادر به یادگیری مبحثی نباشد. این مساله سبب اتلاف وقت شده از طرف دیگر، دانش آموزی که پی در پی با اشکال در دروس خود مواجه شود و نتواند آنها را برطرف کند، دلسرد و ناامید می‌شود. این مشکلات می‌تواند به شیوه‌های مختلفی حل شود؛ مثلاً رفتن به کلاس‌های تقویتی، گرفتن معلم خصوصی و … اما یک راهکار خوب و کم هزینه، این است که مطالعه در بعضی از ساعات در جمع دوستان انجام گیرد؛ پس یادگیری بهتر، یکی از محاسن مطالعه با دوستان است.
مطالعه گروهی و در جمع دوستان، معایبی نیز دارد که از جمله مهم‌ترین آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

الف: اتلاف وقت

دوستان و همکلاسی‌ها، بخصوص اگر در مساله‌ای به نام درس خواندن با هم مشترک باشند، حرف های غیر درسی زیادی هم برای گفتن به همدیگر در این زمینه دارند. کافی است یکی از بحث هایی مانند اینکه “فلانی با وجود مطالعه زیاد نتوانست نمره خوبی کسب کند” و … مطرح شود؛ به این ترتیب، موضوع بحث و گفت و گوی یک یا حتی چند ساعته میان همه دوستان شکل می گیرد. علاوه بر صحبت کردن‌های متعدد، هماهنگ نبودن افراد برای مطالعه، رعایت نکردن وقت شروع و یا پایان مطالعه، دیر رسیدن و … باعث می‌شود تا وقت مطالعه تلف شود.

ب: ناامیدی و از بین رفتن اعتماد به نفس

وقتی دو یا چند دوست تصمیم می‌گیرند تا به صورت گروهی مطالعه کنند، یکی از مشکلاتی که پیش می‌آید این است که در بین آنها فرد یا افرادی در درس یا دروسی ضعیف بوده ویا اشکالاتی دارند و کسانی نیز در درس یا دروسی قوی هستند. اگرچه هدف از مطالعه گروهی، رفع همین اشکالات و ضعف‌ها در دروس است، اما ممکن است که داوطلبان ضعیف‌تردر مقایسه با افراد قوی تراحساس ناامیدی کرده یا اعتماد به نفس خود را از دست بدهند؛ البته این موضوع تا حد زیادی به خود دانش آموزان بستگی دارد. با این همه، توانمندی برخی از افراد گروه می‌تواند هم نتیجه منفی و هم نتیجه مثبت در سایر اعضای گروه دوستان ایجاد کند.

ج: عدم هماهنگی در مطالعه

یکی از مهم‌ترین مشکلات مطالعه جمعی، این است که ایجاد هماهنگی برای مطالعه ی موضوعی خاص در گروه در یک جلسه یا ساعت معین به سختی انجام می‌شود؛ در واقع، ممکن است که فردی در آن درس، قوی و فرد دیگری در همین درس، ضعیف باشد؛ به این ترتیب، دانش آموز قوی علاقه‌مند است تا زودتر به مبحث دیگری پرداخته شود؛ در حالی که دانش آموز ضعیف تمایل دارد که آن مبحث را بخوبی فراگیرد.
با توجه به محاسن و معایبی که به آنها اشاره شد، باز هم، بسیاری از دانش آموزان مطالعه جمعی را می‌پسندند. اگر شما نیز جزو این دسته از دانش آموزان هستید، حتماً برای مطالعه بهتر و بازدهی بیشتر به این نکات توجه کنید:

۱- مدیر گروه انتخاب کنید

یکی از کارهای مهمی که در مطالعه گروهی باید انجام دهید این است که شخصی را به عنوان رهبر و مدیر گروه انتخاب کنید؛ حتی اگر مطالعه شما دو نفره باشد. دقت داشته باشید فردی که انتخاب می کنید باید از نظر برنامه‌ریزی و مدیریت زمان و انتخاب دروسی که باید مطالعه شود صاحب اطلاع باشد و همه افراد گروه به برنامه‌ها و صحبت‌های او احترام گذاشته و اگراحیانا پیشنهادی هم دارند با او در میان گذارند. مدیر گروه، علاوه بر توانایی‌های فوق، باید توانمندی هماهنگی و سنجش نظرات اعضای گروه و استفاده از آنها را در صورت تایید بقیه افراد، داشته باشد.

۲- از مطالعه گروهی برای رفع اشکال استفاده کنید

حتماً به این نکته توجه داشته باشید که اگر هر یک از افراد گروه بدون مطالعه اولیه و برای شروع مطالعه یک درس یا مبحث در کنار هم گرد آیند، کار به کندی پیش خواهد رفت؛ بنابراین، سعی کنید از زمانی شروع به مطالعه گروهی کنید که مطالعه اولیه راانجام داده و قرار بر این باشد تا نکاتی را که در آن اشکال دارید در جلسات مطالعه گروهی رفع کنید؛ در واقع، بهتر است که هر داوطلب، ساعاتی را به مطالعه فردی پرداخته و سپس برای رفع اشکال، کنار دیگر اعضای گروه جمع شود. انجام این کار، چند مزیت دارد: اول اینکه از اتلاف وقت شما جلوگیری می‌کند؛ زیرا ممکن است که شما آن مبحث را بدانید و خود را نیازمند شرکت در آن جلسه خاص ندانید. دوم اینکه ممکن است یکی از افراد برای مطالعه اولیه یک مبحث، نیازمند دو ساعت و فرد دیگری نیازمند نیم ساعت زمان باشد، و این زمان، نباید در جلسه گروهی هدر رود. سوم اینکه مطالعه اولیه به تمرکز و فکر بیشتری نیاز دارد و بهتر است که این مهم به تنهایی انجام گیرد.

۳- تقسیم کار کنید

بعد از اینکه بین افراد گروه درباره موضوعات جلسه ی بعدی رفع اشکال‌ توافق شد، باید دقت کنید که کدام یک از افراد گروه، درباره آن مباحث اطلاعات بیشتری دارند و می‌توانند در جلسه بعدی، نقش آموزگار را بازی کنند. فرقی نمی‌کند که تعداد داوطلبان برای تدریس بعدی چند نفر باشد؛ مهم این است که این افراد باید همه آنچه را که می‌دانند، از جمله نکات مهم، را برای طرح در جلسه بیاورند.
۴- ذهنتان را گرم کنید

ذهن ما نیز، مانند جسم ما، برای اینکه ورزیده تر شود و کارش را بهتر انجام دهد، نیاز به گرم کردن دارد. در پانزده دقیقه اول مطالعه، نیروی ما صرف گرم کردن مغز برای تمرکز روی موضوع مورد نظر می‌شود؛ بنابراین، کارآیی فرد در پانزده دقیقه اول، کمتر است. حتماً تا به حال متوجه شده‌اید که در دقایق اول امتحان، فهم سؤالات و پاسخ دادن به آنها تا اندازه ای مشکل است، اما بعد از چند دقیقه با سهولت بیشتری موفق به پاسخ دادن به سؤالات می‌شوید؛ پس، چه در مطالعه گروهی و چه در مطالعه فردی، حتماً به گرم کردن مغزتان توجه کنید. بهترین راه برای گرم کردن ذهن، مرور مطالب گذشته است. انجام این کار، علاوه بر آماده کردن مغز، باعث می‌شود که بهتر بتوانید بین معلومات جدید و دانسته‌های قبلی خود ارتباط برقرار کنید. برای گرم کردن مغز در مطالعه گروهی، از معلم آن جلسه بخواهید که ابتدا توضیحات مقدماتی و کلی را به بقیه ارایه دهد و سپس وارد مبحث رفع اشکال شود.

۵- جزوه خودتان را داشته باشید

حتماً به این نکته توجه داشته باشید که در مطالعه گروهی نیز شما نیازمند نوشتن و خلاصه‌برداری هستید. از آنجایی که بهترین خلاصه ها، همیشه خلاصه هایی هستند که خود فرد می نویسد ، پس حتماً در هنگام مطالعه گروهی به نوشتن نکات مهم بپردازید و به این بهانه که “الان دارم گوش می‌دهم و بعداً جزوه را از کسی می‌گیرم و رونویسی می‌کنم” از نوشتن طفره نروید. برای اینکه بتوانید از جلسه بیشترین استفاده را ببرید، مباحث را به کمک ضبط صوت و یا گوشی همراه ضبط نموده و آنها را مجدداً گوش کنید.

۶- از گفتن سخنان ناامید کننده بپرهیزید و به یکدیگر انگیزه بدهید

ممکن است که در زمان مطالعه گروهی، فرد یا افراد ضعیف‌تر، احساس ناامیدی کرده یا در بین اعضای گروه سخنانی رد و بدل شود که افراد ضعیف‌تر، انگیزه و توان خود را برای مطالعه از دست بدهند. همه افراد گروه باید به این موضوع توجه داشته باشند که نه تنها چنین بحث‌هایی نباید مطرح شود، بلکه اگر زمانی چنین شرایطی پیش آمد، همه اعضا باید به یکدیگر امید و انگیزه داده و همدیگر را برای رسیدن به هدف تشویق کنند. جملاتی مانند “تو می‌توانی”، “می‌دانم موفق می‌شوی” “اینها خیلی آسان هستند” و … می‌تواند تاثیربسیار خوبی بر انگیزه شما و دوستانتان داشته باشد.

۷- مکان خوبی را برای مطالعه درنظر بگیرید

چه در مطالعه گروهی و چه در مطالعه فردی، مکان مطالعه، به دلیل نیاز به آرامش و تمرکز، بسیار مهم است. تا آنجا که ممکن است، در مکانی مطالعه کنید که احتمال ایجاد مزاحمت از سوی دیگران در آن مکان کم باشد. سکوت و دور بودن از عوامل حوس‌پرتی نیز می‌تواند در این زمینه بسیار مؤثر باشد. هر آنچه را که برای مطالعه نیاز دارید از قبل آماده کنید و چیزهای غیر ضروری را از اطراف خود دور کنید و موانع حواس پرتی را به حداقل برسانید.
برای انتخاب مکان مطالعه گروهی، باید نکاتی را درنظر بگیرید: اول اینکه این مکان در جایی قرار گرفته باشد که به منزل همه افراد نزدیک باشد، و دوم اینکه در این مکان، امکان مطالعه و بحث با صدای بلند را داشته باشید. اگر خانه یکی از افراد گروه، مساعد حضور همه افراد بوده و البته شرایط یک مکان مطالعه خوب را داشته باشد، این مکان می‌تواند بهترین جا برای مطالعه گروهی شما باشد.

ارسال نظر شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *