پیشرفت ریاضی و علوم

مهر, ۱۳۹۶ بدون نظر درسی, روانشناسی و یادگیری

ارزیابی پیشرفت ریاضی و علوم با الگوبرداری محتوایی از ارزیابی تیمز برای دانش‌آموزان دبستان و متوسطه درنظر گرفته شده است. الگوبرداری محتوایی به معنای پذیرفتن چارچوب نظری ارزیابی است و همه ‌ی سوالات ارزیابی پیشرفت ریاضی و علوم موسسه علمی آینده سازان طراحی می‌شود و به هیچ وجه هیچ سوالی از منبع مورد نظر کپی نمی‌شود.

برای آشنایی بیش‌تر با تیمز بخوانید:

انجمن بین‌المللی ارزشیابی پیشرفت تحصیلی (IEA)[۱] از موسسات پژوهشی معتبری است که با سابقه ای بیش از نیم قرن و انجام ده‌ها مطالعه‌ی جهانی در موضوع‌های مختلف آموزشی و مشارکت کشورها از سراسرجهان گام‌های موثری را در زمینه‌ی ارتقا و بهبود سطح یادگیری برداشته است.

یکی از مهمترین و گسترده ترین مطالعات انجام شده توسط IEA، مطالعه‌ی بین المللی روندهای آموزش ریاضیات وعلوم [۲]TIMSS است که تا کنون بیش از ۶۰ کشور در آن شرکت نموده‌اند.

کشور جمهوری اسلامی ایران به منظور ارزیابی و بهبود نظام آموزشی خود از سال ۱۳۷۰ برابر با ۱۹۹۱ میلادی رسما همکاری خود را با انجمن بین المللی ارزشیابی پیشرفت تحصیلی آغاز کرد و تا کنون در شش مطالعه‌ی تیمز(TIMSS) در فاصله‌ی ساله‌های ۱۹۹۵ ،۱۹۹۹ ،۲۰۰۳ ،۲۰۰۷، ۲۰۱۱ ، ۲۰۱۵ و نیز در چهار مطالعه‌ی پرلز(PIRLS) شرکت کرده است.

از آنجا که مطالعه‌ی تیمز تصویر نسبتا جامع و واقعی از عملکرد نظام‌های آموزشی کشورها را در غالب برنامه‌ی درسی قصد شده، برنامه درسی اجرا شده، برنامه درسی کسب شده در آموزش ریاضیات و علوم پایه چهارم و هشتم نشان میدهد؛ بررسی تحلیلی هر یک از این مولفه‌ها می‌تواند سهم عوامل  موثر بر فرایند یاددهی – یادگیری دانش‌آموزان را در مراحل مختلف مشخص کند.

هدف‌ ارزیابی پیشرفت ریاضی و علوم

هدف از طراحی این ارزیابی توسط مؤسسه علمی آینده‌سازان، درگیر کردن عمیق‌تر دانش‌آموزان و معلّمان گرامی با دروس علوم و ریاضی است. که به نتیجه‌ی آموزش تکیه دارد تا به نوشته‌های متن کتاب. این ارزیابی در نظر دارد فارغ از این‌که دانش‌آموز از چه کتابی و با چه امکاناتی علوم مورد نظر را فراگرفته است، به یک ارزیابی برسد؛ یک ارزیابی از نتیجه‌ی آموزش. ویژگی اصلی سؤالات ارزیابی پیشرفت ریاضی و علوم، سناریو محور بودن آن‌هاست و دانش‌آموز با درگیر شدن با این سؤالات، می‌تواند درس‌هایی را که آموخته، در موقعیت‌های واقعی زندگی به کار ببرد. به عبارت بهتر؛ به کمک این ارزیابی، دانش‌آموزان می‌آموزند تا بهتر زندگی کنند نه این که بیاموزند که بهتر امتحان بدهند.

1494870746Science_2

در ارزیابی پیشرفت ریاضی و علوم مؤسسه علمی آینده‌سازان، یک چهارم سؤالات به صورت باز پاسخ طراحی شده و بقیه‌ی سؤالات به صورت چهار گزینه‌ای است. بنابر این متناسب با نیاز آموزشی مدرسه نیز می‌باشد. این ارزیابی قبل از امتحانات پایان نیمسال برگزار می‌شود.

 

در ارزیابی پیشرفت ریاضی و علوم، سؤالات مربوط به هر پایه تحصیلی، از محتوای درسی کتاب‌های ریاضی و علوم همان پایه بر اساس الگوی ارزیابی بین‌المللی تیمز طراحی می‌شود.

ارزیابی علوم و ریاضیات در هر دو مقطع ابتدایی و متوسطه در دو بعد سازماندهی می‌شود؛ بعدنخست، محتوایی است که حیطه‌ها یا موضوعات مهم مورد ارزیابی در علوم را مشخّص می‌کند و بعددوم، شناختی است که حیطه‌ها یا فرآیندهای تفکر مورد ارزیابی را تعیین می‌کند.

حیطه‌های محتوایی برای مقطع ابتدایی با توجّه به ماهیّت و سطح دشواری، متفاوت است. سه حیطه‌ی محتوایی در مقطع ابتدایی شامل « زیست‌شناسی، فیزیک و زمین‌شناسی »  است و حیطه‌های شناختی شامل « دانستن، کاربرد و استدلال » می‌باشد. در میان حیطه‌های شناختی به نسبت ۴۰% سؤالات از حیطه دانستن، ۴۰% سؤالات از حیطه کاربرد و ۲۰% سوالات از حیطه استدلال می‌باشد.

ارزیابی در ریاضیات در دو زمینه تحت عنوان «حوزه‌ی محتوایی» و «حیطه‌های شناختی» انجام می‌پذیرد. زمینه‌ی محتوایى به ارزیابى حوزه‌هاى موضوعى اختصاص دارد. « حیطه‌هاى شناختى» به توصیف فرآیندهاى اصلی تفکر (دانستن، به کار بستن و استدلال کردن) مى‌پردازد و مجموعه‌ رفتارهایی را ارزیابى مى‌کند که انتظار مى‌رود دانش‌آموزان با درگیر شدن آن رفتارها با ریاضى از خود بروز دهند. سطح دشواری سؤالات نیز به گونه‌ای در نظر گرفته می‌شود که ارزیابی برای همه‌ی دانش‌آموزان مناسب باشد.

kids-experiment-800x500

پس از ارزیابی در کارنامه‌، توصیف هر مبحث به صورت کاربردی مشخص شده است به این معنی که وقتی وضعیت دانش‌آموز در یک مبحث مشخص می‌شود، برنامه‌ی او در آن مبحث برای بهبود وضعیت مشخص می‌شود

اگر در مبحثی «غیرمسلّط» توصیف شود، یعنی در آن مبحث نیاز به آموزش مجدد دارد و باید دوباره مبحث را مطالعه کند

اگر در مبحثی «در حال پیشرفت» توصیف شود، یعنی در آن مبحث باید برای رسیدن به تسلّط، تمرین‌های بیش‌تری حل کند.

اگر در مبحثی «مسلّط» توصیف شود یعنی در آن مبحث می‌تواند به سمت تمرینات خیلی دشوار برود و عمیق‌تر شود و یا زمان خود را برای مباحث دیگر برنامه‌ریزی کند.

با این توضیحات مبرهن است که رویکرد کارنامه‌های ارزیابی پیشرفت ریاضی و علوم، همخوان و همجهت با ارزشیابی توصیفی است.

همچنین، وضعیت دانش آموز در هر حیطه (مهارت) مشخص شده است. هدف از یادگیری، دانستن مطالبی است که بتوانید به کار ببرید و به کمک آن استدلال کنید. بنابراین سوالات به سه دسته‌ی دانستن، کاربرد و استدلال تقسیم می‌شوند.

 

[۱] International association for the Evaluation of Educational Achievement(IEA)

[۲] Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS)

Tags

ارسال نظر شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *